Opis munduru oficera Wehrmachtu z września 1939 roku.
Na początku Kampanii Wrześniowej cały Wehrmacht żył jeszcze czasami Reichswehry i pierwszej wojny światowej, co odzwierciedlało się w umundurowaniu żołnierzy, a przede wszystkim oficerów.
W Niemczech wykształciła się wtedy prawdziwa sztuka w wytwarzaniu mundurów oficerskich, o niespotykanym dotąd standardzie jakościowym. Ich krój opracowali najlepsi francuscy i włoscy projektanci mody.
Nie można zapominać, iż w tamtych czasach ubiór taki miał w jak najwidoczniejszy sposób odróżnić oficerów od zwykłych żołnierzy. Nie szczędzono więc drogich tkanin i najlepszych materiałów na wykonanie jak najbardziej dopracowanych mundurów.
Jednak już podczas Kampanii Wrześniowej okazało się, że niemieccy oficerowie byli wyjątkowo widocznym celem dla polskich żołnierzy. Dlatego powoli rezygnowano z wyróżniających i dobrze widocznych szczegółów umundurowania.
Dotyczyło to oficerskiej czapki polowej starego wzoru (die Offizierfeldmütze älteler Art). Po doświadczeniach z Kampanii Wrześniowej, w latach 1940-1941 systematycznie ją wycofywano i zastępowano furażerkami (Feldmütze). Ostateczny termin wycofania czapek polowych starego wzoru wyznaczono na 1 kwietnia 1942r. Mimo to wielu oficerów używało jej aż do końca wojny.
Następnym elementem, który wycofano natychmiast po wrześniu 1939, były poprzeczki (Schulterriemen), które oficerowie nosili przepięte od kabury, przez prawe ramię i mocowane z tyłu do pasa. W niniejszym artykule prezentuję mundur i wyposażenie oficera w stopniu porucznika (Oberleutnant), pełniącego funkcję adiutanta w pierwszych dniach kampanii wrześniowej 1939 roku.
Oficer na zdjęciach występuje w kombinacji wyposażenia, które w tym wypadku tworzy tzw. "mały ubiór służbowy" (kleiner Dienstanzung). Zacznijmy od czapki garnizonowej (die Schirmmütze) (1), na której orzeł (Hoheitszeichen) i otoczona wieńcem dębowym kokarda w barwach rzeszy (Reichskokarde) wyszywane są (co dobrze widać też na zdjęciu "D") bajorkiem, co świadczy o tym, że oficer zamówił je na własny koszt. Sznur wykonany też z bajorka i pleciony prawostronnie znajduje się nad skórzanym daszkiem. Przymocowany jest do czapki dwoma małymi, groszkowanymi guzikami, która uszyta jest z gabardyny w kolorze jasnoniebiesko zielonym. Taki sam materiał zastosowano na mundurze.
Pagony (Schulterklappen) (2) wykonane są ze srebrnej nici, wszywane w kurtkę mundurową przy ramieniu i mocowane guzikiem koło kołnierza. Na każdym pagonie znajduje się złota, kwadratowa gwiazdka oznaczająca stopień porucznika. Białe obszycie pagonów wskazuje na przynależność oficera do piechoty.
Patki kołnierzowe (Kragenpatten) (3) to wyszywane srebrną nicią belki (na każdej patce po dwie), w środkach których przebiega podwójna biała nić oznaczająca barwę broni (piechota).
Przez prawe ramię biegnie koalicyjka (Schulterriemen) (4). Po wrześniu 1939 została ona regulaminowo wycofana, gdyż nazbyt uwidaczniała oficera na polu walki (tylne mocowanie poprzeczki do pasa widoczne na zdjęciu "B"). Warto dodać, że w 1941 r. przywrócono paski przez ramię, jako oznakę funkcji komendantów pociągów (Transportführer) i oficerów posterunków dworcowych (Bahnhofswachen).
Godło narodowe (Hoheitszeichen) (5) umieszczone jest na prawej piersi, 1 cm nad górną kieszenią kurtki mundurowej. Orzeł ze swastyką wyszywany jest srebrną nicią na ciemnozielonej podkładce.
Sznury adiutanckie (Adiutantschnüre) (6) zostały wprowadzone w Reichswehrze 22 lipca 1927 roku. Noszone były one przez adiutantów oddziałów od batalionu wzwyż, oficerów Sztabu Generalnego pełniących służbę w dowództwach od szczebla dywizji wzwyż oraz oficerów dowództw twierdz, garnizonów i poligonów. Akselbant adiutancki wykonany jest z matowo srebrnego sznurka i składa się z plecionego warkocza oraz podwójnego sznura, zakończonego z jednej strony dwoma okuciami z białego metalu (długości 50 mm), a z drugiej zawiązanego na warkoczu. Sznur adiutancki przypinany jest pod prawym pagonem i na drugim guziku od góry przy zapięciu kurtki mundurowej (widoczne dobrze na zdjęciu "C").
Oficerski mundur służbowy wzór 1936 (Dienstanzug Model 1936 für Offiziere) (7) jest bardzo podobny w kroju do munduru żołnierskiego, lecz różni się od niego lepszym gatunkowo materiałem. Poza tym posiada wywinięte mankiety przy rękawach (ich główne zastosowanie, czyli schowek na mapy widoczne na zdjęciu "E"). Dolne kieszenie nie posiadają miechów występujących w kurtkach żołnierskich, aczkolwiek niektóre wzory takowe posiadały. Na kurtce, tak jak na większości oficerskich mundurów, nie ma haków podtrzymujących pas główny. Kołnierz obszyty jest ciemnozieloną tkaniną, taką samą jak otok czapki. Kurtka zapinana jest na pięć dużych, srebrnych, groszkowanych guzików.
Kabura (8) do pistoletu Luger p 08 Parabellum wykonana jest z ciemnobrązowej, wytłaczanej skóry. Klapa zapinana jest na klamerkę z pojedynczym bolcem, wykonaną z białego metalu. Na przedniej ścianie kabury jest małe rozcięcie, przez które przewleczony jest ruchomy trok umożliwiający szybkie wyjęcie pistoletu. Pod klapą wszyty jest pojemnik (kieszonka) na zapasowy magazynek. Górna pokrywa kabury jest wytłoczona w kształt zapewniający ochronę broni przed warunkami atmosferycznymi.
Oficerskie rękawiczki (9) wykonane są z zamszu, na zewnątrz jest on koloru oliwkowego, natomiast w środku jasnobrązowego. W dolnej części rękawiczki zapinane są metalową spinką. Na śródręczu znajdują się trzy charakterystyczne, podłużne szycia.
Pas główny (10) wytwarzany jest z ciemnobrązowej skóry szerokości 54 mm. Biegną na nim dwa rzędy otworów regulacyjnych. Klamra ma kształt prostokąta, jest groszkowana. Gdy pas jest zapięty bolce regulacyjne ułożone są w dwóch trójkątnych wyżłobieniach. Choć regulamin wyraźnie zakazywał już noszenia oficerom brązowych pasów z tego samego koloru kaburami (obowiązkowy był kolor czarny), mimo to były one używane jeszcze do końca 1939 roku. Tym samym odróżniali się od swoich podwładnych.
Bufiaste bryczesy (11) są uszyte z szarozielonej gabardyny, posiadają one dwie wpuszczane w środek kieszenie.
Wysokie buty oficerskie (12) wykonane są czarnej, lakierowanej skóry, a od spodu podbijane są gwoźdźmi i metalową podkówką na obcasie.
W powyższym artykule wiernie przedstawiłem obraz oficera niemieckiego z września 1939 roku. Opierałem się na licznych opracowaniach, wśród których za najważniejsze uważam:
Horn Werner, Die Uniformen Der Infanterie, 1933-1945, vol. 2, Podzun-Pallas 2003.
Krzywania Jarosław, Wehrmacht w Kampanii Wrześniowej 1939,
Warszawa 2003. Wolfram Jacek, Pistolet służbowy P.08 Parabellum Warszawa 2005.
14/02/2010 13:10 
orzel 
6135 
Drukuj
PDF
Kanały RSS
